زیرنویس را چه باید دانست ؟ تنها سرگرمی یا صنعت ؟ انتفاعی یا غیر انتفاعی ؟ گروهی یا فردی ؟ کیفی یا کمی ؟

شاید پاسخ این سئوالات حلقۀ گم شدۀ این کار باشد . امری که چندی ست از سوی ایرانیان جدی گرفته شده و در گوشه و کنار شهرهای بزرگ شاهد فروش آن هستیم ! اما چرا و چگونه ای آن را به تفصیل خواهیم گفت .

در تارنمای wikipedia بخش انگلیسی ، اگر کلمۀ subtitle را وارد کنید ، چند نتیجه نشان داده میشود که یکی بدین گونه ست :

Subtitle (captioning), a textual version of a film or television program‘s dialogue that appear onscreen

زیرنویس ، نسخۀ متنی فیلم یا برنامۀ تلویزیونی که روی صفحه نمایش داده می شوند .

زیرنویس ها ممکن ست ترجمۀ فیلم از زبانی به زبان دگر یا حاوی اطلاعات اضافی برای کسانی که مشکل شنوائی دارند باشد . زیرنویس ها به ۳ نوع زیر تقسیم می شوند :

الف ) Hard : زیرنویس هایی هستند که بطور تغییر ناپذیر با قابهای فیلم ادغام شده و بنوعی جزئی از آن به شمار می روند . این گونه زیرنویس ها به نرم افزار یا سخت افزار خاصی برای دیدن احتیاج ندارند . حذف این گونه زیرنویسها غیر ممکن ست ، و نمی توان زیرنویس را تعویض یا خاموش کرد.

ب) Prerendered : این گونه زیرنویس ها از جریان ویدوئی جدا بوده و تنها در صورت لزوم بر روی جریان فیلم نمایش داده می شوند . این گونه زیرنویس ها برای DVD استفاده میشود . این گونه زیرنویس ها قابلیت تعویض زبان یا خاموش کردن را دارند . البته محدودیتی مانند تعیین رنگ ، اندازه ، قلم و تصحیح را نیز دارند . عوض کردن این چنین زیرنویس هایی سخته اما با برنامه های OCR ، مانند SubRip میتوان این زیرنویس ها را به زیرنویس های نرم تبدیل کرد . ( البته این قابلیت در زبان پارسی هنوز امکان ندارد )

ج) Soft : ( به نامهای softsubs و closed شناخته می شوند ) این گونه زیرنویس ها بهترین هستند چون هم قابلیت ویرایش ، تغییر در اندازه، رنگ و قلم را دارند ، هم می توان زمان بندی را تصحیح کرد و هم می توان به دلخواه زیرنویس را حذف یا از زبانی به زبان دگر تغییر داد . البته برای مشاهدۀ این زیرنویس ها در رایانه به نرم افزارهای خاص و البته کم حجم و در پخش کننده های خانگی به مدل های جدید با قابلیت Divx احتیاج است .

در زیر جدولی آماده شده ست که هر ۳ گونه را با هم مقایسه کرده ست :

خصیصه	Hard	Prerendered	Soft
قابلیت حذف یا پخش	خیر	بله	بله
زیرنویس های گوناگون	خیر	بله	بله
قابلیت ویرایش	خیر	سخته ، اما ممکنه	بله
سخت افزار	None	اکثر پخش کننده ها پشتیبانی می کنند	نیاز به نرم افزارهای خاص

امروز زیرنویس از حد یک سرگرمی فراتر رفته و بنوعی پیوند از زبانی به زبانی دگر محسوب میشود . بسیاری از فیلمها و سریالهای تلویزیونی بدون زیرنویس برای کسانی که از درک زبان مورد استفاده عاجزند ، بدون مفهوم و گنگ می باشد . گواه این ادعا پیشرفت های حاصله در این راه و برنامه های کاربردی ست که روز به روز کاملتر می شوند. البته نباید بُعد سخت افزاری را فراموش کرد . پیشرفت های انجام شده در پخش کننده های خانگی نیز از همین قانون پیروی می کنند . همه و همه نشاندهندۀ آن ست که زیرنویس دیگر سرگرمی نیست ، امروز به عنوان پل ارتباطی یاد میشود .

تا جائی که نگارنده می داند ، زیرنویس همیشه به عنوان Open Source یا منبع باز ( البته شاید در این مورد استفاده از این اصطلاح چندان صحیح نباشد ) مطرح بوده و بیشتر تارنما های مربوطه بدون هیچ چشمداشت مالی ، فقط و فقط برای پیوند فعالیت می کنند . حضور بعد مالی ، سود دهی یا عدم سوددهی سبب لوث شدن صورت قضیه و از بین رفتن روح این کار می گردد .

ترجمۀ زیرنویس بطور معمول از بدین صورت انجام می پذیرد که در بیشتر مواقع مترجم ( مترجمان ) زیرنویس انگلیسی یا سایر زبانهای فیلم را از تارنماهای معروف دریافت می کنند ، سپس با دیدن فیلم شروع به ترجمۀ آن می کنند . چون در هر زبان ، اصطلاحات خاصی وجود دارد ، زیرنویس کاری حساس و سخت می باشد . بنوعی اگر در اینکار دقت نشود سبب از بین رفتن پیام اصلی سازندگان آن به تماشگران می شود . پس ترجمۀ گروهی سبب کاهش اشتباهات دستوری ، املائی ، لغوی و ترجمه ای می شود .

کمی یا کیفی بودن ! شاید قطعیت هیچ موضوعی مانند این ، این چنین آشکار نباشد که کیفیت داشتن یک اثر بسیار مطلوب تر از تعداد زیادی اثر بی کیفیت ست . ترجمۀ بد و خارج از ذهن سبب خسته شدن تماشاگر ، عدم درگیر شدن با فیلم و نوعی نگرش منفی در مورد این پدیده می گردد .

اما ، چیزی که بسیار قابل تامل ست ، حضور فیلمهای روز جهان با زیرنویس پارسی بر روی DVD با قیمتی نازل تر از قیمت واقعی ، با کیفیت و ترجمه ای نه چندان خوب ( اکثر مواقع ) و گاهی شتابزده به فاصلۀ چند روز پس از اکران جهانی آن اثر می باشد . شاید ذکر نکات زیر سبب روشن شدن ابعاد قضیه و نتیجه گیری بهتر خواهد شد :

۱- ورود اینترنت پرسرعت و پیوندهای دریافت فیلمها تنها به فاصلۀ چند ساعت پس از اکران یا حتی پیش از آن .

۲- رقابتی نه چندان سالم برای بدست آوردن بازار ، در گاهی مواقع رو کَم کنی!

۳- دانش

۴- سود فراوان

۵- تعداد

آیا با این وجود در کشور ما زیرنویس جایگاه واقعی خویش را پیدا کرده ست ؟ این چیزی ست که در نوشته های بعدی در مورد آن خواهم نوشت .

نويسنده : تیرداد

دسته‌بندي‌ها: زيرنويس ~ بازتاب