پویانمایی
{ یکشنبه،۱/اردیبهشت/۱۳۸۷ }
انیمه (به ژاپنی: アニメ) نوعی پویانمایی که خاستگاه آن ژاپن است و به طور معمول بر مبنای مانگاها ساخته میشود. انیمه در واقع کوتاه شده واژهٔ انگلیسی animation (پویانمایی) است در ژاپنی.
تاریخچه
تاریخ انیمه از اوایل سدهٔ ۲۰ آغاز میشود که فیلمسازان ژاپنی با واژه انیمیشن که در آن زمان در کشورهایی مانند فرانسه، آلمان، ایالات متحده و روسیه استفاده میشد آشنا شدند. قدیمیترین انیمه، انیمهای است ۳ ثانیهای از یک ملوان در سال ۱۹۰۷. برخلاف آمریکا، فیلمسازی ژاپن به صورت سازمانی کوچک بود که با مشکلاتی از قبیل کمبود بودجه، مکان و محدودیت دست به گریبان بود. با مطرح شدن انیمیشن، هنرمندان قادر به ساخت هر نوع کاراکتر و صحنهای شدند. در طی دهه ۷۰، درصد محبوبیت مانگا بسیار بالا رفته بود که معمولاً بعداً انیمیشنی بر اساس آنان نیز ساخته میشد. از کارهای اوسامو تزوکا (Osamu Tezuka) که بعداً معروف به «افسانه» و «خدای مانگا» شد، میتوان در این ضمینه نام برد. بهخاطر این چنین فعالیتهایی انیمه امروز به عنوان یک هنر شناخته میشود . برای مثال، نوع روباتهای بزرگ که با نام مکا (Mecha) شناخته میشود، با تزوکا شروع، توسط گو ناگای (Go Nagai) و… رشد پیدا کرد و با یوشیوکی تومینو (Yoshiyuki Tomino) متحول شد. انیمههای رباتیک مانند گاندم و ماکروس در دهه ۸۰ به عنوان کلاسیکهای این نوع نام گرفتند و این نوع انیمه هنوز هم یکی از مطرحترین انواع انیمه هستند. در دهه ۸۰، انیمه در رسانههای ژاپن قبول و بهسرعت به یک رشته تولید موفق تبدیل شد.
مانگا به معنای صنعت کمیکاستریپ و یا نشریات کارتونیست که در کشور ژاپن رونق فراوانی دارد و از دههٔ ۱۹۵۰ به بعد شروع به گسترش کرد.
مشخصهٔ بارز مانگا شخصیتهای کارتونی هستند که اغلب دارای ویژگیهای خاصیند که از دیگر کاراکترها متمایز میشوند،
همانند اغراق بیش از حد در اندامهای بدن که در اکثریت آنها چشمهای بزرگ بههمراه دهان و بینی کوچک مشاهده میشود.
جالب محبوبیتیاست که این کاراکترها بین مردم پیدا کردهاند بطوری که نصف انتشارات ژاپن اختصاص به مجلات کمیکاستریپ پیدا کرده و محدود به طیف خاصی از اجتماع ژاپن نمیشود.
واقعیت آن است که کمیکاستریپ متعلق به کشور آمریکا بوده که در جنگ جهانی وارد ژاپن شده و ژاپنیها گوی سبقت را از آمریکاییها ربودهاند و مانگا را تبدیل به نماد فرهنگی و هنری کشور خود کردهاند. شخصیتهای آمریکایی معمولاً خشن و دارای صحنههای اکشن بوده ولی برعکس کاراکترهای ژاپنی دارای لطافت و نرمی میباشند.
مانگاها ابتدا در مجله چاپ میشدند، ولی بعدها به خاطر محبوبیت قابل توجهی که پیدا کردند به صورت کتاب (Tankōbon) درآمد. به مؤلفین و یا طراحان مانگا، مانگاکا (Mangaka) گفتهمیشود.
مؤثرترین فرد در رشد مانگا اوسامو تزوکا (Osamu Tezuka) است که میتوان گفت مانگای مدرن، شبیه به چیزی که امروز به مانگا استایل (manga style) معروف است را بوجود آورد.
در ابتدا مانگاها مخصوص بچهها نوشته میشدند و در مجلههای بچهها چاپ میشدند که با کارهای متفاوت تزوکا در سبکهای مختلف باعث شد که ردهٔ سنی مخاطبین گسترش پیدا کنند. مانگاهای اولیه ارزش هنری زیادی نداشتند ولی با پیدایش سبکهای جدید و با ارزشهای هنری بیشتر (مثل Gekiga و غیره) ارزش هنری بیشتری پیدا کرد، بطوری که حتی سبک مانگا اشخاصی چون فرانک میلر (Frank Miller) ر هم تحت تأثیر قرار داد.
به تدریج مفاهیم غیر اخلاقی (نظیر خشونت زیاد) نیز به ژانرهای مانگا افزوده شد، به طوری که امروزه کتاب فروشیها، مانگاهای خاصی را تنها به گروه های سنی خاصی میفروشند.
برخی انیمههای مهم پخش شده در ایران
* فوتبالیستها
فوتبالیستها (به ژاپنی: がんばれ！キッカーズ Ganbare, Kikkāzu!)نام یک مجموعه مانگا به طراحی نوریاکی ناگایی است که از سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۹ در مجله کروکرو در ژاپن منتشر میشد. بر اساس این مانگا، یک مجموعه انیمه ۲۶ قسمتی به سالهای ۱۹۸۶-۱۹۸۷ تولید شد. این مجموعه در ژاپن نتوانست بینندگان زیادی را جلب کند، (شاید به دلیل رقابت با کاپیتان سوبا که همزمان با این مجموعه پخش میشد.) و پس از ۲۱ قسمت، پخش آن در ژاپن متوقف شد. در ایران این مجموعه با حذف چندین شخصیت کلیدی داستان، از شبکه اول سیمای جمهوری اسلامی به صورت ناقص (کمتر از ۲۱ قسمت) پخش شد.
* کاپیتان سوبا
* دژ فضایی
* چوبین
برگرفته از ویکی پدیا
